Voor ambtenaren die nieuw zijn in de warmtetransitie kan deze aanvoelen als een grote, complexe opgave. Waar begin je? Welke keuzes komen op gemeenten af? En hoe neem je bewoners daarin mee? Tijdens de Expeditie Warmtetransitie geeft het SPDE deelnemers in twee dagen overzicht, praktijkvoorbeelden en handvatten om met meer vertrouwen aan de slag te gaan. Bart Verhoef en Bibian Happel, beiden sinds kort werkzaam bij de gemeente Hilversum, deden mee en blikken terug: “Ik liep een stuk enthousiaster weg dan ik binnenkwam.”
Een goed beginpunt voor starters
Bart en Bibian werden enthousiast gemaakt voor de expeditie door collega’s. “Collega’s waren vorig jaar geweest en tipten het aan ons,” vertelt Bibian. “Ik werk zelf aan de participatiekant van het warmteprogramma, dus ik vond het fijn om een breder beeld te krijgen. Waar staan we? Welke opgave hebben we als gemeente? Daar wist ik nog niet zo veel van.”
Voor Bart gold hetzelfde: “Onze collega’s zeiden dat Expeditie Warmtetransitie een goed beginpunt is, zeker als je nieuw bent. Je gaat in korte tijd door de hele warmtetransitie heen. Ook al ben ik inmiddels zes maanden bezig, het was heel waardevol om ernaartoe te gaan.”
Leren van andere gemeenten
Bibian hoopte vooral meer context te krijgen over de warmtetransitie. “Omdat ik meedraai op de participatievisie voor het warmteprogramma, is het belangrijk dat ik begrijp waar het allemaal over gaat. Daarnaast leek het me waardevol om te netwerken met ambtenaren van andere gemeenten en te horen waar zij staan. Je kunt veel van elkaar leren.”
Bart vult aan: “Ik werk aan het Programma Aardgasvrije Wijken in de Hilversumse Meent. Daar lopen we tegen allerlei zaken aan, ook op het gebied van bewoners en participatie. Ik wilde weten of andere gemeenten met vergelijkbare dingen bezig zijn. Ik ging er heel open in: ik ben nog volop aan het leren, dus alle nieuwe kennis is welkom.”
Van abstract naar behapbaar
Beide deelnemers kijken positief terug op de expeditie. Voor Bart werkten de twee dagen vooral motiverend. “Ik vond alle sprekers goed en enthousiast,” vertelt hij. “Dat werkte aanstekelijk. Ik weet nog niet helemaal zeker of de energie- en warmtetransitie echt bij me past, maar ik ging na twee dagen wel met veel meer enthousiasme naar huis.”
Die positieve energie zorgde er ook voor dat de warmtetransitie voor hem minder abstract werd. “Voor mij is de warmtetransitie behapbaarder geworden. Ik dacht: het is eigenlijk heel waardevol wat ik doe en mooi dat ik hieraan kan bijdragen. Je hoort succesverhalen en ziet hoe bijzonder het is als we deze opgave als land samen voor elkaar krijgen.”
Ook Bibian merkte dat de expeditie hielp om de inhoud van haar werk overzichtelijker te maken. “Van tevoren voelde ik me een beetje overweldigd door alles wat er moet gebeuren. De expeditie zorgde juist voor overzicht. De boodschap was eigenlijk: we weten dat het complex en moeilijk is, maar je hoeft het niet alleen te doen. Samen komen we er wel.”
“Het Servicepunt Duurzame Energie voelde als een plek die gemeenten helpt en je bij de hand meeneemt. Daardoor werd het behapbaar.”
Voor ambtenaren die nieuw zijn in de warmtetransitie is dat misschien wel een van de belangrijkste opbrengsten: de warmtetransitie blijft ingewikkeld, maar de expeditie geeft grip. “Het Servicepunt Duurzame Energie voelde als een plek die gemeenten helpt en je bij de hand meeneemt. Daardoor werd het behapbaar.”
Ook het leren van andere gemeenten speelde daarin een rol. “Je hoeft niet zelf het wiel uit te vinden,” zegt Bibian. “Andere gemeenten zijn soms al verder met bepaalde onderdelen, zoals het oprichten van een warmtebedrijf.”
Oefenen met dilemma’s uit de praktijk
“Je doet op een speelse manier praktijkervaring op.”
Een van de onderdelen die beide deelnemers is bijgebleven, is de Serious Game. Daarin gingen deelnemers op een speelse manier aan de slag met situaties die sterk lijken op de praktijk. “Je doet op een speelse manier praktijkervaring op,” zegt Bibian. “In het eerste spel ging het over verschillende warmteoplossingen en de complexiteit en gevolgen daarvan. In het tweede spel ging het meer over stakeholders: wie zitten er allemaal in het veld, welke belangen hebben zij en hoe breng je die bij elkaar?”
Juist dat inzicht in verschillende belangen maakte indruk. “Je leert dat iedereen een beetje water bij de wijn moet doen als je verder wilt komen. Dat bewustzijn creëren is denk ik goed,” zegt Bibian.” In het spel had iedereen zijn eigen doelen en punten te scoren. Daardoor zag je dat mensen hun eigen belang gingen nastreven, waardoor het proces soms vastliep.”
Ook Bart herkende daarin de praktijk. “Mensen deelden soms maar de helft van de informatie om hun eigen belang te beschermen. Dan kom je er niet uit. Dat geeft een goede reflectie van de werkelijkheid.”
De expeditie leverde daarnaast ook praktische inspiratie op voor het dagelijkse werk. “Er werden voorbeelden genoemd om bewoners laagdrempelig te benaderen, zoals een tostikraam. Dat klinkt simpel, maar het werkt: mensen blijven even wachten, je raakt makkelijker in gesprek. Dat soort dingen kan ik in de toekomst gebruiken, want we hebben nog veel te doen met bewoners in de Hilversumse Meent.”
Met meer overzicht aan de slag
“Doe het gewoon,” zegt Bart. “Het zijn twee fijne dagen om te netwerken met andere gemeenten. En als je soms de draad kwijt bent door alle wetgeving en technische oplossingen, biedt de expeditie een heel fijn overzicht.”
“Het is echt een verdiepende introductie in alles wat speelt rond de warmtetransitie. En je kunt al je vragen aan experts stellen.”
Bibian vult aan: “De expeditie helpt om overzicht in de warmtetransitie te krijgen. Maar ook als je dat wel al hebt, is het waardevol. Het is echt een verdiepende introductie in alles wat speelt rond de warmtetransitie. En je kunt al je vragen aan experts stellen. Dat is superfijn.”
De expeditie hielp Bart en Bibian vooral om meer grip te krijgen op de warmtetransitie. De twee dagen boden overzicht, inhoudelijke kennis en nieuwe ideeën voor de praktijk. Hun advies aan andere startende ambtenaren is dan ook duidelijk: juist als je nog zoekende bent, is de expeditie een goed moment om aan te haken. Je krijgt niet alleen kennis mee, maar ook het gevoel dat je er als gemeente niet alleen voor staat.
Bekijk onze agenda voor de volgende editie.
