Data die werkt: het Warmte Dashboard als hulpmiddel voor Noord-Hollandse gemeenten

De warmtetransitie is in volle gang. Gemeenten werken aan warmteprogramma’s, bewoners krijgen te maken met subsidies en verduurzamingsmaatregelen, en ondertussen groeit de hoeveelheid data die nodig is om beleid te maken en voortgang te monitoren. Maar hoe houd je het overzicht? Hoe zorg je dat data niet versnipperd blijft, maar juist krachtig wordt ingezet? 

Het Servicepunt Duurzame Energie (SPDE) ontwikkelde het Warmte Dashboard om precies die vraag te beantwoorden. Het dashboard brengt cruciale data over de warmtetransitie samen op één plek, toegankelijk voor álle gemeenten in Noord-Holland.
We spraken met Willem de Vette en Saskia Manders, die het dashboard opzetten, beheren en doorontwikkelen. 

Saskia Manders

Hoe is het idee voor het Warmtedashboard ontstaan, en welk probleem wilden jullie hiermee oplossen? 

Willem: “Binnen het Servicepunt Duurzame Energie ontstond de vraag: hoe kunnen we gemeenten ondersteunen bij het monitoren van de warmtetransitie? Gemeenten moesten tot nu toe zelf data uit allerlei verschillende bronnen halen. We wilden één plek creëren waar zij inzicht krijgen in hun voortgang en waar ze data kunnen vinden voor hun warmteprogramma’s.”  

Saskia: “Monitoring was de afgelopen jaren een beetje een ondergeschoven kindje. Er is veel data beschikbaar vanuit startanalyses en subsidieregelingen, maar de interpretatie daarvan is een uitdaging. Elke gemeente worstelt met de vraag: hoe houden we onze voortgang bij, en hoe gebruiken we data goed? Het dashboard vormt een gezamenlijke basis waarmee gemeenten kunnen leren van activiteiten, resultaten en effecten.” 

Waarvoor kunnen gemeenten het dashboard gebruiken? 

Willem: “Het dashboard heeft verschillende onderdelen. Op de pagina over aardgasverbruik kunnen gemeenten zien hoe buurten ervoor staan en welke trends er zijn in hun aardgasverbruik. Daarnaast zijn er pagina’s over warmtevraag en besparingsmaatregelen. De warmtevraagkaart laat zien waar vraag geconcentreerd is, zodat gemeenten dat kunnen meenemen in hun warmteprogramma.” 

Saskia: “De kaart met warmteclusters daagt gemeenten ook uit om anders te kijken. Warmtevraag houdt zich niet aan gemeentegrenzen. Door provinciale clusters inzichtelijk te maken, zie je mogelijke samenwerkingen ontstaan: bijvoorbeeld gezamenlijke bronnen of verduurzamingsmaatregelen. Het dashboard helpt om logischer plannen te maken en koppelingen te zien die je anders misschien mist.” 

“Plannen worden pas echt uitvoerbaar als je ze kunt onderbouwen en toetsen. Data – en daarmee dit dashboard – helpt daarbij.”

Willem de Vette

Hoe komen jullie aan de data voor warmtevraag en warmtebronnen? 

Willem: “De warmtevraag berekenen we met een model van Haskoning. Dat analyseert de warmtevraag per woning op basis van diverse omgevingsdata. Daarmee ontstaat een goed beeld per gebied.” 

Saskia: “We gebruiken deels openbare data, zodat alles herleidbaar is. Gemeenten kunnen nieuwe inzichten met ons delen, bijvoorbeeld recente onderzoeken naar de haalbaarheid van warmtebronnen. Daarmee houden we het dashboard actueel. Gemeenten hebben soms meer recente of specifieke data dan landelijke bronnen, en dat helpt ons om het dashboard relevant te houden.” 

Waarom tonen jullie ook subsidieaanvragen (SAH en ISDE) op de kaart? 

Willem: “De ISDE-subsidie geeft een interessant beeld van verduurzamingsactiviteit op buurtniveau. Vooral isolatiemaatregelen vielen op: toen we dit op een kaart zetten, zagen we opvallende verschillen tussen gemeenten en zelfs tussen buurten. Voor gemeenten is dit waardevolle informatie: wie maakt gebruik van subsidies, welke wijken lopen voor of achter en waar moet je extra communicatie inzetten?” 

Hebben jullie al reacties gehad van gemeenten die met het dashboard aan de slag zijn gegaan? 

Willem: “We hebben al wel wat feedback gekregen. Gemeenten gaven bijvoorbeeld aan dat ze het aardgasverbruik graag in percentages willen zien. Dat maakt vergelijking tussen gemeenten makkelijker. Daarin zie je dus ook wel terug dat het dashboard ook wordt gebruikt om over gemeentegrenzen heen te kijken. Maar we zouden graag meer feedback krijgen. We weten dat het dashboard dagelijks wordt bekeken. Daarom onze oproep: laat ons weten hoe jullie het dashboard gebruiken.” 

Saskia: “Zulke signalen helpen ons om het dashboard verder te ontwikkelen om zo een steeds completer beeld te kunnen geven. We zien het echt als een levend product.” 

Welke uitbreidingen of updates staan op de planning? 

Saskia: “We onderzoeken hoe we koudevraag kunnen toevoegen, omdat dat steeds relevanter wordt. Ook kijken we hoe we meer inzicht kunnen geven in bijvoorbeeld aquathermie. Verder willen we gebruikers meer handelingsperspectief bieden: niet alleen data tonen, maar ook uitleggen wat je ermee kunt en hoe je stappen zet. Gemeenten kunnen anders verdwalen in alle beschikbare data. Door context toe te voegen, helpen we hen om betere besluiten te nemen. Daarnaast blijven we nieuwe warmteprogramma’s analyseren en verwerken. Nu zijn er vier vastgesteld in Noord-Holland, maar dat aantal groeit snel. Hoe meer programma’s we meenemen, hoe waardevoller het dashboard wordt.” 

Tot slot: welke boodschap willen jullie meegeven aan gemeenten die het dashboard nog niet kennen of er weinig gebruik van maken? 

Saskia: “Plannen worden pas echt uitvoerbaar als je ze kunt onderbouwen en toetsen. Data – en daarmee dit dashboard – helpt daarbij. Je leert ervan, je maakt je keuzes sterker, en je zet stappen vooruit.” 

Willem: “En laat ons vooral weten wat je ervan vindt, goede én verbeterpunten. Zo maken we het Warmte Dashboard samen beter.” 

Benieuwd hoe jouw gemeente ervoor staat in de warmtetransitie, of welke inzichten het Warmtedashboard kan bieden voor beleid en uitvoering? Het dashboard is vrij toegankelijk voor alle gemeenten in Noord-Holland. Bekijk het hier: