SPDE-kernteamlid Sjoerd Feitsma: “Het SPDE is niet adviserend, maar meewerkend: we doen het samen”

Sjoerd Feitsma is directeur van Fakton en SPDE-kernteamlid. Binnen het SPDE is hij coördinator van het expertteam en als programmamanager betrokken bij de Taskforce Energietransitie Greenport Aalsmeer. “De warmtetransitie is een complex vraagstuk binnen een speelveld dat in beweging is. Het SPDE helpt gemeenten met het bepalen van hun rol binnen dit speelveld en met het opbouwen van expertise, zodat ze het op termijn zelf kunnen doen.”

De Taskforce Energietransitie Greenport Aalsmeer is een samenwerkingsverband bestaande uit de gemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Haarlemmermeer en Uithoorn, Greenport Aalsmeer en de Provincie Noord-Holland. Deze taskforce onderzoekt of een regionaal warmtenet voor de glastuinbouw en de gebouwde omgeving haalbaar is. “Zo’n regionale aanpak is ook precies de insteek van het SPDE. Grote netwerken waar je regionaal iets met elkaar te organiseren hebt,” aldus Sjoerd.

Complex speelveld

En dat iets met elkaar organiseren, is behoorlijk complex. “Het gaat uiteindelijk om vraag en aanbod in kaart te brengen en naar elkaar toe te brengen op de meest economische, technische en meest betaalbare manier.” En dat in een speelveld met vele stakeholders en vele belangen: warmtevragers- en aanbieders, distributeurs, exploitanten, financiers. De nieuwe Wet Collectieve Warmte (WCW) gaat helpen dit speelveld zodanig verder te structuren  dat iedereen weet wie welke rol invult in de warmteketen.

Greenpoort Aalsmeer

Als voorbeeld noemt Sjoerd Greenpoort Aalsmeer. “In die regio zitten veel tuinders en datacenters. Omdat voor tuinders in 2028 de energiebelasting enorm omhooggaat, hebben zij zich georganiseerd en zijn ze in gesprek gegaan met datacenters uit de omgeving om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Maar de gebouwde omgeving moet eveneens van het gas af, dus gemeenten willen ook van de restwarmte van datacenters gebruikmaken.

Dat leidt tot de vraag: ‘Hoe organiseer je dat?’ Maar ook tot vragen als hoeveel vraag en aanbod is er?  Hoe ga je de warmte verdelen en betalen? Wie bepaalt dat? Uiteindelijk gaat het erom dat elke partij in dit proces zijn rol kiest, daaraan vast blijft houden en van daaruit samenwerkt. Het SPDE ondersteunt gemeenten onder andere met dit soort vragen. Maar we gaan geen dingen uit handen nemen van gemeenten. We zijn niet adviserend, maar meewerkend; we doen het samen, zodat gemeenten kennis en expertise opbouwen om het op termijn zelf te doen.”

Zoek de verbinding en maak stappen

Welk advies wil Sjoerd gemeenten daarbij meegeven? “De warmtetransitie is een complex vraagstuk en gemeenten hebben te weinig expertise en capaciteit om dat in hun eentje aan te gaan. Dan kun je twee dingen doen; stilzitten of een klein stapjes maken en kijken hoe dat uitpakt. Ik adviseer gemeenten dat laatste te doen en daarin de samenwerking te zoeken met de provincie, buurgemeenten en andere belangrijke stakeholders in de regio, zoals  netbeheerders, waterschappen, woningbouwcorporaties en mogelijke financiers. Want uiteindelijk gaat schaalgrootte hier de oplossing zijn. Dus tuig een collectief warmtenetwerk op met gemeenten of met de provincie of sluit aan bij wat er al is. Zoek dus de verbinding en maak stappen.”

Volgens Sjoerd is het daarbij ook belangrijk om de stappen in de juiste volgorde te doen. “Ik ondersteun soms gemeenten die heel druk bezig zijn om een warmtebedrijf op te richten, terwijl ze de uitgangspunten, zoals de warmtevraag en het -aanbod, nog niet helder hebben. Steek dus de beperkte capaciteit en energie die je hebt in het zetten van stappen in de juiste volgorde.”

Denk groot, maar begin klein

En tot slot: “Maak het concreet; denk groot, maar begin klein. Begin met projecten vanuit de visie dat je dat doet om te ontdekken hoe dingen werken, zonder dat je de mogelijkheid uitsluit om dat later heel groot op te schalen. Probeer dus na te denken vanuit een eindbeeld; welke projecten kan ik voor 2030 realiseren, redenerend vanuit een eindbeeld hoe het er mogelijk in 2050 kan uitzien.”